Daarom een Digitaal Dorpsplein®
De wereld verandert. Sterke gemeenschappen worden steeds belangrijker.
De komende decennia vragen om een nieuwe manier van kijken naar onze samenleving.
We zien grote veranderingen om ons heen. Droogte, wateroverlast, druk op natuur en voedselvoorziening, digitalisering, geopolitieke onzekerheid, veranderende economische omstandigheden en toenemende afhankelijkheid van mondiale systemen laten zien dat lokale veerkracht steeds belangrijker wordt.
Tegelijkertijd staan veel lokale gemeenschappen onder druk.
Voorzieningen verdwijnen, lokale ondernemers hebben moeite om digitaal zichtbaar en bereikbaar te blijven en sociale verbinding staat onder invloed van individualisering en veranderend gedrag.
Deze ontwikkelingen staan niet los van elkaar.
Ze laten zien dat de manier waarop we onze samenleving en economie organiseren opnieuw bekeken moet worden.
Niet door terug te keren naar het verleden, maar door opnieuw te investeren in de kracht van lokale gemeenschappen.
Van afhankelijkheid naar lokale veerkracht
Jarenlang hebben we gebouwd aan een samenleving waarin schaalvergroting, efficiëntie en globalisering centraal stonden.
Dat heeft ons veel gebracht.
Producten werden goedkoper, informatie werd toegankelijker en mensen en markten raakten wereldwijd met elkaar verbonden.
Maar dezelfde ontwikkeling heeft ook nieuwe kwetsbaarheden gecreëerd.
Veel gemeenschappen zijn afhankelijk geworden van systemen waar zij zelf weinig invloed op hebben:
- voedselproductie en voedselvoorziening;
- energievoorziening;
- digitale platforms;
- logistieke ketens;
- economische besluitvorming;
- internationale productieketens.
Wanneer deze systemen goed functioneren, merken we daar weinig van.
Maar wanneer omstandigheden veranderen, wordt zichtbaar hoe belangrijk het is om ook lokaal te beschikken over kennis, ondernemerschap, sociale verbinding en organiserend vermogen.
Lokale veerkracht betekent niet dat alles lokaal moet gebeuren.
Het betekent dat een gemeenschap voldoende eigen kracht heeft om samen te werken, waarde te behouden en zich aan te passen wanneer omstandigheden veranderen.
De toekomst vraagt daarom niet om minder verbinding met de wereld, maar om sterkere verbinding binnen de eigen leefomgeving.
Van individualisering naar verbondenheid
Een sterke samenleving ontstaat niet alleen door systemen en technologie.
Ze ontstaat doordat mensen elkaar weten te vinden.
Door inwoners die zich betrokken voelen bij hun omgeving.
Door ondernemers die samenwerken en verantwoordelijkheid nemen voor hun gebied.
Door verenigingen en maatschappelijke organisaties die mensen bij elkaar brengen.
Door jongeren en ouderen die hun kennis, tijd en talent inzetten.
En door overheden die ruimte geven aan initiatieven die van onderop ontstaan.
Juist omdat we wereldwijd steeds sterker met elkaar verbonden zijn, hebben we lokale gemeenschappen nodig die stevig genoeg zijn om daarin hun eigen positie te behouden.
De toekomst vraagt om een betere balans tussen mondiale mogelijkheden en lokale kracht.
Digitalisering verandert de economie
Naast maatschappelijke en ecologische veranderingen verandert ook de manier waarop economische activiteit wordt georganiseerd.
Digitalisering heeft vraag en aanbod dichter bij elkaar gebracht en maakt het mogelijk om vrijwel overal en op ieder moment producten en diensten te vinden, vergelijken, bestellen en laten bezorgen.
Consumenten denken steeds meer digital first.
Gemak, snelheid, beschikbaarheid en een goede klantbeleving zijn de nieuwe norm.
Grote digitale platforms hebben daarin een enorme voorsprong opgebouwd. Zij beschikken over technologie, data, marketingkracht en logistieke netwerken die voor individuele lokale ondernemers nauwelijks te evenaren zijn.
Dat betekent niet dat lokale ondernemers geen toekomst hebben.
Het betekent wel dat lokale economieën zich digitaal anders moeten organiseren.
Digitalisering vraagt om een nieuwe keuze
De vraag is daarom niet óf lokale gemeenschappen moeten digitaliseren.
De vraag is hoe.
Digitalisering kan leiden tot verdere afhankelijkheid van grote systemen en platforms.
Maar dezelfde technologie kan ook worden ingezet om lokale gemeenschappen sterker te maken.
Om vraag en aanbod lokaal beter bij elkaar te brengen.
Om ondernemers met elkaar te verbinden.
Om lokale producten en diensten beter zichtbaar te maken.
Om kennis, talent en middelen binnen een gemeenschap beter te benutten.
En om inwoners opnieuw gemakkelijker toegang te geven tot wat dichtbij beschikbaar is.
Daarom is niet alleen technologie nodig.
Er is een digitale infrastructuur nodig die aansluit bij de waarden, behoeften en belangen van de gemeenschap zelf.
Een nieuwe digitale infrastructuur voor lokale gemeenschappen
Het Digitaal Dorpsplein® is ontwikkeld als antwoord op deze ontwikkeling: een lokale digitale infrastructuur die technologie in dienst stelt van de gemeenschap.
Het verbindt de mogelijkheden van digitalisering met de kracht van lokale gemeenschappen.
Een Digitaal Dorpsplein® maakt lokaal aanbod zichtbaar, brengt vraag en aanbod samen en ondersteunt samenwerking tussen inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en overheden.
De gezamenlijke digitale marktplaats vormt het zichtbare hart.
Daaromheen ontstaat een lokaal netwerk waarin economische, sociale en maatschappelijke waarde elkaar kunnen versterken.
Niet als vervanging van bestaande voorzieningen of ondernemingen.
Maar als verbindende en organiserende laag die samenwerking eenvoudiger maakt.
Niet alleen online.
Juist ook daarbuiten.
Van lokale markt naar lokaal ecosysteem
Een lokale economie bestaat uit meer dan winkels en bedrijven.
Ook boeren, ambachtslieden, verenigingen, onderwijsinstellingen, zorgorganisaties, maatschappelijke initiatieven, vrijwilligers en inwoners maken onderdeel uit van het lokale ecosysteem.
Wanneer deze partijen elkaar gemakkelijker weten te vinden, ontstaat ruimte voor nieuwe vormen van samenwerking.
Een ondernemer kan bijvoorbeeld samenwerken met een vereniging.
Een student kan een lokale ondernemer helpen met digitale communicatie.
Een oudere inwoner kan bijdragen aan lokale bezorging of ontmoeting.
Een boer kan rechtstreeks leveren aan inwoners of lokale ondernemers.
Een gemeente kan lokale initiatieven ondersteunen.
Een maatschappelijke organisatie kan haar bereik vergroten.
Zo ontstaat een netwerk waarin mensen, kennis, ondernemerschap en middelen elkaar versterken.
Het Digitaal Dorpsplein® biedt hiervoor de digitale basis.
Kortere ketens en lokale economische circulatie
Ook de manier waarop producten worden geproduceerd en verplaatst verandert.
Er is groeiende belangstelling voor streekproducten, vakmanschap, gezonde voeding en verantwoord geproduceerde goederen.
Korte ketens brengen producent en consument dichter bij elkaar.
Dat kan leiden tot meer transparantie, minder onnodige transportbewegingen en een sterkere regionale economie.
Wanneer meer economische waarde binnen de eigen omgeving blijft circuleren, ontstaat bovendien ruimte voor nieuwe lokale bedrijvigheid en samenwerking.
Het gaat daarbij niet alleen om geld.
Ook kennis, data, talent, tijd en sociale betrokkenheid kunnen lokaal meer waarde krijgen wanneer ze met elkaar worden verbonden.
Van individuele ondernemer naar gezamenlijke kracht
Voor individuele ondernemers is het steeds moeilijker om alle digitale ontwikkelingen zelfstandig bij te houden.
Een eigen website, webshop, marketing, sociale media, logistiek en klantenservice vragen tijd, kennis en investeringen.
Door samen te werken kunnen lokale ondernemers delen wat gezamenlijk georganiseerd kan worden, terwijl zij hun eigen ondernemerschap behouden.
Het Digitaal Dorpsplein® maakt die samenwerking mogelijk.
Niet door ondernemers hetzelfde te laten doen.
Maar door hun individuele kracht onderdeel te maken van een groter lokaal netwerk.
Zo ontstaat een digitale schaal waarop lokale ondernemers gezamenlijk sterker kunnen staan, zonder hun lokale identiteit en zelfstandigheid te verliezen.
Collectieve co-creatie
Een Digitaal Dorpsplein® wordt daarom niet van bovenaf uitgerold.
Het wordt van onderop opgebouwd.
Iedere gemeenschap heeft andere ondernemers, inwoners, verenigingen, talenten, voorzieningen en uitdagingen.
Daarom begint een Digitaal Dorpsplein® met de lokale gemeenschap zelf.
Wie zijn de mensen die willen bijdragen?
Welke ondernemers willen samenwerken?
Welke maatschappelijke organisaties zijn actief?
Welke voorzieningen zijn belangrijk?
Welke lokale producten en diensten zijn beschikbaar?
Welke kennis en middelen zijn aanwezig?
En waar liggen kansen om nieuwe verbindingen te maken?
Door deze vragen gezamenlijk te beantwoorden ontstaat een infrastructuur die past bij de identiteit, behoeften en mogelijkheden van de gemeenschap.
Van economische waarde naar meervoudige waarde
Het uiteindelijke doel is daarom niet alleen meer lokaal kopen.
Het gaat om het creëren van meervoudige waarde.
Economische waarde door lokale omzet, ondernemerschap en werkgelegenheid.
Sociale waarde door ontmoeting, betrokkenheid en samenwerking.
Ecologische waarde door kortere ketens, lokale productie en duurzamere keuzes.
Maatschappelijke waarde doordat mensen en organisaties meer verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun eigen omgeving.
Deze waarden versterken elkaar.
Een lokale aankoop kan bijvoorbeeld niet alleen omzet opleveren voor een ondernemer, maar ook bijdragen aan werkgelegenheid, sociale verbinding en regionale economische circulatie.
Dat is het verschil tussen een digitaal verkoopkanaal en een maatschappelijke infrastructuur.
Naar gezonde en veerkrachtige gemeenschappen
De uitdagingen van deze tijd vragen om samenwerking tussen domeinen die vaak nog los van elkaar worden georganiseerd.
Gezondheid.
Voedsel.
Natuur.
Economie.
Sociale verbondenheid.
Leefbaarheid.
Een sterke gemeenschap verbindt deze thema’s opnieuw.
Door inwoners, ondernemers, boeren, maatschappelijke organisaties, onderwijs, zorg en overheden samen te brengen ontstaat een lokaal ecosysteem waarin economische, sociale en ecologische waarde elkaar kunnen versterken.
Het Digitaal Dorpsplein® is geen doel op zichzelf.
Het is een middel om die verbinding mogelijk te maken.
Een andere verhouding tussen lokaal en mondiaal
De toekomst is niet lokaal óf mondiaal.
Beide kunnen naast elkaar bestaan.
Mondiale digitale platforms bieden bereik, kennis, producten en diensten die lokale gemeenschappen niet zelf hoeven te organiseren.
Tegelijkertijd hebben lokale gemeenschappen behoefte aan een eigen infrastructuur om datgene wat lokaal van waarde is zichtbaar, bereikbaar en verbonden te houden.
De uitdaging is daarom niet om de wereld buiten te sluiten.
De uitdaging is om lokale gemeenschappen voldoende eigen kracht te geven om volwaardig onderdeel te blijven van die wereld.
Het Digitaal Dorpsplein® helpt die balans te herstellen.
De toekomst bouwen we samen
Sterke gemeenschappen ontstaan niet vanzelf.
Ze ontstaan wanneer mensen samen verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving.
Wanneer ondernemers elkaar versterken.
Wanneer inwoners betrokken zijn.
Wanneer maatschappelijke organisaties, onderwijs en overheden samenwerken.
En wanneer technologie wordt ingezet om die samenwerking mogelijk te maken in plaats van haar te vervangen.
Het Digitaal Dorpsplein® brengt deze elementen bij elkaar.
Van onderop opgebouwd.
Lokaal gedragen.
Digitaal verbonden.
En gericht op een economie en samenleving waarin mensen, economie en leefomgeving opnieuw sterker met elkaar verbonden zijn.
Organiseer samen de markt en de gemeenschap slimmer, socialer en duurzamer.
Dát is de kracht van een toekomstbestendige, weerbare en veerkrachtige samenleving.
De bredere maatschappelijke context
Deze ontwikkeling staat niet op zichzelf.
In september 2015 committeerden meer dan 190 landen zich aan de mondiale duurzame ontwikkelingsagenda voor 2030. De actiepunten van deze agenda zijn samengebracht in de 17 Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties.
Nederland heeft deze mondiale ambities onder meer vertaald naar nationale opgaven rond brede welvaart, circulariteit en de transitie naar een klimaatneutrale economie.
Ook nieuwe denkrichtingen leggen steeds meer nadruk op lokale veerkracht, regeneratie, brede welvaart en samenwerking van onderop.
Stichting Digitale Dorpspleinen® ziet het Digitaal Dorpsplein® als een praktische vertaling van deze bredere ontwikkeling.
Niet als theoretisch model, maar als infrastructuur waarmee lokale gemeenschappen zelf aan de slag kunnen.
Literatuur en inspiratie
Onze visie laat zich inspireren door denkers en onderzoekers die zich inzetten voor een economie waarin lokale gemeenschappen, duurzaamheid en brede welvaart centraal staan, waaronder:
- de Sustainable Development Goals (internationaal beleidskader);
- de Realise Potential Goals van Agenda 2029 (regeneratie en bottom-up gemeenschappen);
- de Donuteconomie van Kate Raworth;
- de Betekeniseconomie van Kees Klomp;
- het werk van Jan Jonker, Matthijs Schouten en Herman Wijffels;
- Helena Norberg-Hodge, Local is Our Future.
Interessante artikelen
De toekomst van de Nederlandse landbouw is kleinschalig, lokaal en biologisch
Herman Wijffels: Re-regionalisering en re-lokalisering is onvermijdelijk
Opinie: We hebben in Nederland juist meer boeren nodig
Opinie: In de houdbare landbouw zijn niet minder, maar méér boeren nodig
Lees verder
Waarom een Digitaal Dorpsplein®?
Ontdek hoe het Digitaal Dorpsplein® digitalisering verbindt met lokale economie, maatschappelijke samenwerking en sterke gemeenschappen.
Wat levert een Digitaal Dorpsplein® op?
Lees hoe Digitale Dorpspleinen® bijdragen aan lokale economie, leefbaarheid, sociale verbondenheid en regionale veerkracht.
De aanpak
Bekijk hoe inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheden samen een Digitaal Dorpsplein® ontwikkelen.
Praktijkvoorbeeld Zwartsluis
Ontdek hoe meer dan 90.000 lokale bestellingen hebben bijgedragen aan een sterkere lokale economie en gemeenschap.
Praktijkvoorbeeld Akkrum
Lees hoe een Digitaal Dorpsplein® bijdraagt aan korte voedselketens, biodiversiteit en de ambitie om het gezondste dorp van Friesland te worden.
Word partner
Wilt u bijdragen aan sterke lokale gemeenschappen? Ontdek hoe uw organisatie kan bijdragen aan de verdere ontwikkeling en opschaling van Digitale Dorpspleinen®.
Contact
Wilt u onderzoeken wat deze aanpak kan betekenen voor uw dorp, regio of organisatie? Neem contact met ons op.
